Toolkit
De toolkit bestaat uit verschillende materialen/instrumenten ter ondersteuning van het opzetten, ontwikkelen, uitvoeren en evalueren van projecten. In de opdrachten uit de verschillende blokken (analyse, ontwerp en evaluatie) wordt telkens verwezen naar één of meer van deze instrumenten. Ze kunnen u waardevolle ondersteuning bieden gedurende alle opdrachten.

De materialen uit de toolkit hebben geen verplichtend karakter. In overleg met docenten en cursusleider kan worden bekeken welke instrumenten worden gebruikt. Welke instrumenten relevant en bruikbaar zijn, is mede afhankelijk van de opdracht waaraan de cursist gedurende de cursus werkt. 

 

Afstemmen van inhouden tussen projecten en vakken

(Instrument B5 uit het handboek projectonderwijs)

Dit instrument kan antwoorden geven op de volgende vragen:
  • Hoe kunnen we afstemmen als bepaalde vakinhouden/vaardigheden bij meerdere projecten aan bod komen?
  • Hoe zorgen we ervoor dat docenten de leerlingen in de projecten op dezelfde manier begeleiden?
  • Hoe kunnen we ervoor zorgen dat wat er in de projecten gebeurt, afgestemd wordt op wat er in de vaklessen gebeurt?
  • Hoe kunnen we ervoor zorgen dat er niet twee keer hetzelfde onderwerp aan bod komt: één keer in de projecten en één keer in de vaklessen?
  • Hoe weten we of wat er in projecten geleerd wordt, voorkomt in de kerndoelen onderbouw?

Beoordelen van algemene vaardigheden

(Behorende bij hoofdstuk J uit het handboek projectonderwijs)

Met behulp van dit instrument kunt u de vaardigheden: plannen, samenwerken, informatievaardigheden, onderzoek doen en presenteren  beoordelen. De leerdoelen zoals beschreven in de vaardighedenlijnen gelden als uitgaginspunt voor dit instrument. Met behulp van een 'schuifmaat' kan worden aangegeven waar de leerling staat ten opzichte van het leerdoel.

Per leerlijn zijn twee versies ontwikkeld, een docentenversie en een leerlingenversie. In de docentenversie geeft de docent aan waar de leerling zich bevindt ten opzichte van het leerdoel. De leerlingenversie is vanuit het leerling perspectief ('ik') geschreven en deze vult de leerling zelf in, eventueel samen met de docent.

Beoordeling

(Hoofdstuk F uit het handboek projectonderwijs)

De instrumenten uit dit hoofdstuk bieden ondersteuning bij het beoordelen van leerlingen en het controleren van het behalen van geformuleerde doelen van projectonderwijs.

Een veelgehoord probleem bij beoordelen is de hoeveelheid werk die voortvloeit uit het beoordelen van leerlingenwerk. Aanbevolen wordt dan ook om vooraf de vraag te stellen: Wat en waarom moet er beoordeeld worden? Door goede afspraken te maken over wie, wat en hoe beoordeelt, kan veel tijd bespaard worden en toch een goed beeld ontstaan van het beheersingsniveau van de leerling. Lang niet altijd zal ook alles beoordeeld moeten worden. Belangrijk is in ieder geval dat de beoordeling te allen tijde aansluit bij de visie en leerdoelen van projectonderwijs.

Curriculaire spinnenwebspel Het curriculaire spinnenwebspel kan gespeeld worden bij het ontwikkelen van een samenhangend leerplan. Doel van het curriculaire spinnenwebspel is:
  • reflecteren op de huidige schoolsituatie;
  • formuleren van gewenste uitgangspunten voor de betreffende onderwijsontwikkeling;
  • komen tot een samenhangend leerplan voor de betreffende onderwijsontwikkeling;
  • komen tot een samenhangend leerplan dat gedeeld wordt door alle betrokkenen.

Evaluatie

(Hoofdstuk H uit het handboek projectonderwijs)

In dit hoofdstuk worden verschillende instrumenten aangereikt om evaluatieactiviteiten uit te voeren. Evaluatie speelt een cruciale rol bij het ontwikkelen van projectonderwijs, omdat het zicht geeft op de kwaliteit ervan en mogelijke punten ter verbetering aanreikt. Niet alleen aan het einde, maar ook gedurende het ontwikkelproces zou evaluatie een rol moeten spelen. Zodoende kunnen tijdig knelpunten aan het licht worden gebracht. Vanuit deze knelpunten kunnen verbeterpunten voortvloeien, waardoor projectonderwijs nog beter kan worden afgestemd op de visie en doelen die worden nagestreefd.
Niet alleen docenten maar ook leerlingen kunnen een goede rol spelen bij evaluatie. Beide doelgroepen beleven projectonderwijs vanuit een andere optiek en kunnen vanuit die optiek hun mening en eventuele verbeterpunten aanreiken.

Leerlijnen voor algemene vaardigheden

(Hoofdstuk J uit het handboek projectonderwijs)

Bij het ontwikkelen van nieuwe projecten of het aanscherpen van bestaande projecten kunnen deze leerlijnen worden gebruikt. Ze helpen u om te bepalen welke deelvaardigheden u als school aan de orde wilt stellen en wanneer (welke project of leerjaar)
In bijlage 3 vindt u de ontwikkelde vaardighedenlijnen voor: plannen, samenwerken, informatievaardigheden, onderzoek doen en presenteren.

Leerplaninbeeld.slo.nlLeerplan in beeld is een website die ondersteunt bij het checken en ontwerpen van het eigen onderwijsprogramma.
  • U vindt er doorlopende leerlijnen van primair onderwijs tot bovenbouw havo/vwo en vmbo voor alle vakken/leergebieden;
  • U vindt er programmaonderdelen die als basisstof kunnen dienen in de onderbouw per vak/leergebied;
  • U vindt er suggesties voor het eindniveau van de onderbouw in de vorm van ‘tussendoelen’ per vak/leergebied;
  • U vindt er alle wettelijk voorgeschreven kerndoelen en eindtermen per vak/leergebied op de verschillende niveaus;
  • U vindt ideeën over thema’s waarbij samenhang met andere vakken voor de hand ligt.

Projectformat

(Instrument D3 uit het handboek projectonderwijs)

Met behulp van dit instrument kunnen verschillende projecten op dezelfde wijze overzichtelijk worden beschreven voor docenten en/of leerlingen.

Visie en doelen

(Hoofdstuk A uit het handboek projectonderwijs)

Scholen komen niet altijd toe aan het expliciet  beschrijven van een visie en doelen en dat is jammer. Visie en doelen vormen immers het kompas waarop projectonderwijs vaart en geeft richting aan inhoud, didactiek en beoordeling (wat moeten leerlingen aan het einde kunnen en bereikt hebben?). Door het expliciteren en vastleggen van visie en doelen wordt voor alle betrokkenen helder wat de school wil bereiken met projectonderwijs en waarom.

De instrumenten binnen dit thema bieden ondersteuning bij vragen met betrekking tot visie en doelen.